Nhật ký học

Nhật ký học công khai của tác giả khóa học. Trạng thái dưới đây là tiến độ của tác giả, không phải của người đọc; “chưa xác nhận” nghĩa là chưa có đủ bằng chứng để ghi tiến độ.

Trạng thái theo session

Dòng thời gian

1. 07/11/2026

   Session 12: Kant, bổn phận và tự chủ

   Đã thảo luận bước chuyển từ công lợi luận sang cách Kant xét nguyên tắc hành động và cách đối xử với chủ thể; bổn phận, mệnh lệnh giả định/tuyệt đối, phương châm, phổ quát hóa, hai loại mâu thuẫn và bổn phận, nguyên tắc nhân tính và tự chủ. Người học yêu cầu phân biệt Kant lịch sử, cách Shafer-Landau đọc và sửa cách áp dụng, các lập trường Kantian khác và diễn giải của tutor. Người học tự diễn đạt bước chuyển, sự khác biệt giữa dùng người như phương tiện và chỉ như phương tiện, và tạm hiểu cách phân loại hai mâu thuẫn sau khi tutor giải thích lại. Chưa đánh giá khả năng tái dựng độc lập toàn bộ lập luận hay hoàn thành session.

   Người học đặt vấn đề cần biện minh cho lập luận rằng lý tính tự đặt ra luật cho mình. Đã nêu hai câu hỏi: vì sao lý tính ràng buộc bằng yêu cầu phổ quát và vì sao tuân theo yêu cầu ấy là tự chủ; chưa xác nhận người học tán thành hay bác Kant. Dừng tại đây theo yêu cầu; tiếp từ điểm này, theo nhịp từng phần và chờ người học hỏi. Xem sổ vấn đề và Session 12, mục 4–7. Chưa xác nhận đã đọc giáo trình hoặc làm sản phẩm.

2. 07/11/2026

   Session 11: học và thảo luận

   Đã trình bày và tổng kết hệ quả luận, công lợi luận, khoái lạc luận, bất thiên vị, phản biện công bằng, quá đòi hỏi, quan hệ đặc biệt, đo lường và dự báo; thảo luận hệ quả luận quy tắc và ví dụ AI. Người học nêu khó khăn của việc tính đầy đủ hệ quả, đề nghị xét thông tin và năng lực hiện có, và hỏi vai trò của thỏa thuận khi phải hành động. Đây là bằng chứng đã nhận diện khó khăn thông tin và nêu câu hỏi thực hành; chưa đủ căn cứ đánh giá toàn bộ mức độ hiểu hoặc khẳng định đã tán thành một lập trường. Bài vận dụng mục 9 đã được tutor trình bày và thảo luận, chưa ghi nhận người học tự tái dựng độc lập.

3. 07/11/2026

   Session 12: rà soát và viết lại học liệu

   Theo yêu cầu người học, viết lại session12.md với đoạn ngắn, bullet points, bảng so sánh và thuật ngữ Anh–Việt; bổ sung câu trả lời theo Q1–Q5, B1–B5 và N1–N3 của bản đồ phần III. Làm rõ các phân biệt về mệnh lệnh, phổ quát hóa, nhân tính và động cơ; đối chiếu chọn lọc Shafer-Landau và Dimmock–Fisher theo phạm vi ghi ở mục 12. Đây là chỉnh học liệu, chưa xác nhận Session 12 đã được học hoặc mức độ hiểu đã được đánh giá.

4. 06/11/2026

   Session 10: đời sống tốt và tự kiểm

   Đã thảo luận phúc lợi và điều nên làm; phân biệt khoái lạc, khoái lạc thể chất và sự hưởng thụ theo Shafer-Landau; hedonism, máy trải nghiệm và phản hồi; thuyết thỏa mãn mong muốn cùng phản biện; danh sách khách quan và các lý thuyết hỗn hợp; P1–P3 và các câu hỏi metaethics. Tài liệu session10.md được bổ sung theo những điểm người học yêu cầu làm rõ.

   Người học trả lời đúng 13/13 câu trắc nghiệm về các phân biệt và vận dụng trong tình huống đã cho. Đây là bằng chứng về nhận diện và áp dụng trong trắc nghiệm; chưa đánh giá đầy đủ khả năng tự tái dựng hoặc phản biện độc lập. Người học nêu mình theo thuyết hỗn hợp: bác P1, giữ P2 yếu và giữ P3; chưa ghi nhận lập luận bảo vệ chi tiết hay cách cân nhắc giữa các yếu tố. Xem sổ vấn đề. Session đang học, chưa đánh dấu hoàn thành; sản phẩm mục 11 và việc đọc giáo trình chưa được xác nhận hoàn thành.

5. 06/11/2026

   Điều chỉnh tên luận đề 2

   Theo lựa chọn của người học, dùng nhãn “Chân lý” cho luận đề 2 trong học liệu và website. Nội dung luận đề vẫn là có ít nhất một số phán đoán đạo đức tích cực thực sự đúng; không thay đổi trạng thái học.

6. 06/11/2026

   Session 3: chuẩn bị tài liệu học

   Soạn session03.md về niềm tin, chân lý, biện minh, tri thức và sự chắc chắn; JTB như phân tích đang tranh luận, các trường hợp Gettier và các cách sửa; internalism/externalism về biện minh; hồi quy, nền tảng luận, mạch lạc luận; bốn nghĩa của “chứng minh mình biết” và nguyên tắc KK. Đã đọc O §7.2–7.3, F ch. 16 tr. 238–243 (bản ấn bản 2 trên máy không có ch. 22 theo syllabus) và W Enquiry IX tr. in 104–105 qua bản trích xuất. Đây là chuẩn bị học liệu, chưa phải buổi học; chưa đánh giá mức độ hiểu.

7. 06/11/2026

   Session 2: chuẩn bị tài liệu học

   Soạn session02.md về lập luận (hợp lệ, vững chắc, hai cấp độ đánh giá), câu mô tả/chuẩn tắc, đoạn is–ought của Hume với hai cách đọc, tiền đề cầu nối và quy trình tái dựng, phân biệt luật Hume với ngụy biện tự nhiên, năm cách giải thích khoảng cách theo các lập trường metaethics, Hume's Argument và luật tự nhiên theo F ch. 6, các phản biện đối với phân biệt sự kiện–giá trị, liên hệ AI giả định. Đối chiếu bản trích xuất O, A, C, F theo phạm vi ghi ở mục 13; phát hiện nội dung is–ought của C nằm ở ch. 3 và 5, không phải ch. 1 như syllabus ghi. Đây là chuẩn bị học liệu, chưa phải buổi học; chưa đánh giá mức độ hiểu.

8. 06/11/2026

   Session 16: chuẩn bị tài liệu học

   Soạn session16.md về phân biệt sự kiện và chuẩn tắc, so sánh lý thuyết, vấn đề siêu đạo đức, chuyển nguyên tắc công bằng thành tiêu chí và khung bài cuối khóa. Đây là chuẩn bị học liệu, chưa phải buổi học; chưa đánh giá mức độ hiểu hay hoàn thành khóa học.

9. 06/11/2026

   Session 15: chuẩn bị tài liệu học

   Soạn session15.md về Wilson, sai lầm, vai trò của lý thuyết, tri thức khả sai và các phản biện; đọc bản trích xuất Enquiry IX theo giới hạn nguồn ghi trong bài. Đây là chuẩn bị học liệu, chưa phải buổi học; chưa đánh giá mức độ hiểu hay xác nhận phản biện của người học.

10. 06/11/2026

    Session 11: chuẩn bị tài liệu học

    Soạn session11.md về hệ quả luận, công lợi luận, phản biện công bằng và mức độ đòi hỏi, hệ quả luận quy tắc và tình huống AI giả định. Đối chiếu chọn lọc bản trích xuất F theo phạm vi ghi trong tài liệu. Đây là chuẩn bị học liệu, chưa phải buổi học; chưa đánh giá mức độ hiểu.

11. 06/11/2026

    Session 13: chuẩn bị tài liệu học

    Soạn session13.md về công bằng, khế ước và tiền giả định của Rawls, đa nguyên, Ross, particularism và tàn dư đạo đức; đối chiếu chọn lọc bản trích xuất F theo giới hạn nêu trong bài. Đây là chuẩn bị học liệu, chưa phải buổi học; chưa đánh giá mức độ hiểu.

12. 06/11/2026

    Session 14: chuẩn bị tài liệu học

    Soạn session14.md về đức hạnh, phán đoán thực hành, chăm sóc, công bằng và phản biện; đối chiếu chọn lọc bản trích xuất F theo phạm vi ghi trong tài liệu. Đây là chuẩn bị học liệu, chưa phải buổi học; chưa đánh giá mức độ hiểu.

13. 06/11/2026

    Session 12: chuẩn bị tài liệu học

    Soạn session12.md về bổn phận, phổ quát hóa phương châm, nguyên tắc nhân tính, phản biện và so sánh với công lợi luận; đối chiếu chọn lọc bản trích xuất F theo phạm vi ghi trong tài liệu. Đây là chuẩn bị học liệu, chưa phải buổi học; chưa đánh giá mức độ hiểu.

14. 06/11/2026

    Session 10: chuẩn bị tài liệu học

    Soạn session10.md về phúc lợi, thuyết khoái lạc, thỏa mãn mong muốn, danh sách khách quan và các phản biện; đối chiếu chọn lọc bản trích xuất F theo phạm vi ghi trong tài liệu. Đây là chuẩn bị học liệu, chưa phải buổi học; chưa đánh giá mức độ hiểu.

15. 06/11/2026

    Chuẩn bị bản đồ Phần III

    Theo hướng người học đề nghị, xây dựng bản đồ Phần III: các câu hỏi xuyên suốt, luận đề để so sánh, phạm vi từng session và liên hệ hai chiều với metaethics. Người học xác nhận cần dùng bản đồ để giữ mạch và so sánh học thuyết; chưa đánh giá mức độ hiểu hoặc coi các session đã được học.

    Sau đó bổ sung mục 0 trong Session 10: đối chiếu Q1–Q7, P1–P3, bốn câu hỏi metaethics và cầu nối sang Session 11; bổ sung yêu cầu so sánh và câu hỏi tự kiểm. Đây là cập nhật tài liệu chuẩn bị, chưa phải bằng chứng đã học.

    Người học yêu cầu rà bản đồ theo hướng MECE. Đã thay hệ Q1–Q7 ban đầu bằng các câu hỏi Q1–Q5 theo loại kết luận và các khía cạnh B1–B5; ghi rõ các mối suy ra, giới hạn của việc phân loại và đồng bộ Session 10. Đây là sửa học liệu, chưa đánh giá mức độ hiểu.

16. 04/11/2026

    Tổng kết Phần II (Sessions 4–9)

    Tutor soạn tong-ket-metaethics.md theo yêu cầu người học: bản đồ bốn luận đề (L1 ngữ nghĩa, L2 chân lý, L3 độc lập, L4 tri thức) và câu hỏi lý do/động cơ; tóm từng session; bảng so sánh các lập trường theo bốn luận đề, “đúng nhờ điều gì”, và ai trả giá ở đâu; các bài kiểm tra cho quan điểm tạm thời (Darwin, Euthyphro, Smith); vấn đề còn tồn tại; hướng tiếp cận tương lai; quan hệ với AI; sáu câu kiểm có gợi ý và đáp án mẫu. Phần về Sessions 7, 9 và nửa sau Session 8 là tổng kết tài liệu, chưa học. Một số nguồn mới ở mục 6–7 chưa kiểm tra trang. Chưa đối chiếu sách của người học.

17. 04/11/2026

    Session 7: soạn tài liệu học và bắt đầu buổi 1

    Tutor soạn session07.md theo yêu cầu người học, lần này đã đọc Shafer-Landau ch. 19 (toàn bộ) và ch. 21 mục 1–8, cùng Chrisman ch. 2 mục “Relativism as a form of naturalism”, qua bản trích xuất giáo trình trên máy (số trang chưa kiểm tra trực quan trên PDF). Phát hiện: phần tương đối luận của Chrisman nằm ở chương 2, không phải chương 1 như syllabus ghi. Nội dung: ba nghĩa của “khách quan” (độc lập, phổ quát, tuyệt đối) và nghĩa “khám phá được” của Chrisman; phân loại của Shafer-Landau; bốn luận đề A–D; lập luận từ bất đồng (bản suy diễn của Shafer-Landau, bản giải thích của Mackie) và phản hồi; đồng thuận như bằng chứng hay cấu thành; các phản biện ch. 19 (bất khả sai, tương đương, tiến bộ, thế lưỡng nan mâu thuẫn, tiểu văn hóa/Yoder); người quan sát lý tưởng và Euthyphro, chỉ rõ đây là bài kiểm tra cho quan điểm tạm thời (constructivism) của người học; Harman, Copp theo Chrisman; bốn lập luận “dễ” ở ch. 21; ví dụ Athens (tutor dựng lại); liên hệ AI; sản phẩm và tự kiểm. Bắt đầu dạy từng ý từ mục 1. Chưa đánh giá mức độ hiểu.

18. 03/11/2026

    Session 9: chuẩn bị tài liệu học

    Tutor soạn session09.md, neo vào khung ba luận đề: constructivism (lược đồ quy trình, hai mức tham vọng, Rawls, Korsgaard, Street, Scanlon), thế lưỡng nan Euthyphro, phản biện (Caligula, lén đưa vào, Enoch), phân biệt với khế ước xã hội; ba nghĩa của lý do; tách internalism về phán đoán và động cơ với internal/external reasons (Williams), bảng kết hợp chéo, “vấn đề đạo đức” của Smith; chỗ giao nhau qua E1 (Joyce) và constructivism; liên hệ AI; khung sản phẩm và tự kiểm. Chưa đối chiếu PDF Chrisman ch. 7, ch. 1 hay Shafer-Landau phần khế ước. Chưa học, chưa đánh giá mức độ hiểu.

19. 03/11/2026

    Session 8: chuẩn bị tài liệu học

    Tutor soạn session08.md, nhắc lại khung ba luận đề và thêm luận đề 4 (tri thức: nếu có sự thật đạo đức, ta có biết được không?; người học đề xuất tên gọi 03/11/2026), chỉ ra căng thẳng giữa luận đề 3 và 4. Mục 7 (bất đồng nhận thức) đã được mở rộng theo yêu cầu người học. Nội dung: công cụ nhận thức luận (JTB, các kiểu hoài nghi, internalism về biện minh, khả sai luận); ứng viên bằng chứng và điều kiện của Sidgwick; nền tảng luận, mạch lạc luận, tin cậy luận; năm lập luận hoài nghi do tutor chọn (bất khả sai, hồi quy và nguyên tắc KK, Harman/Sturgeon, bất đồng ngang hàng, vạch trần của Street/Joyce và hiệu ứng khung); khả sai luận giải quyết được gì; Wilson Enquiry IX tái dựng mười bước và đặt lên khung luận đề; liên hệ AI; sản phẩm và tự kiểm. Chưa đối chiếu PDF Shafer-Landau ch. 22 hay Chrisman ch. 1; bộ năm lập luận có thể khác chương 22. Wilson Enquiry IX đọc qua bản mở trên LibreTexts, hai câu trích cần kiểm tra lại với PDF. Chưa học, chưa đánh giá mức độ hiểu.

20. 03/11/2026

    Session 8: buổi học 1

    Tutor giảng theo session08.md, mỗi lượt một ý kèm câu kiểm: luận đề 4 độc lập với 1–3; hai mức hoài nghi (tri thức / biện minh); lập luận bất khả sai và khả sai luận; các loại bằng chứng; phân biệt tiên nghiệm / bẩm sinh; lập luận hồi quy, điểm yếu của mạch lạc luận, mô hình kết hợp (nền yếu + cân bằng phản tư); biện minh khác đưa ra biện minh, internalism/externalism về biện minh, nguyên tắc KK. Người học trả lời đúng các câu kiểm (chi tiết trong sổ vấn đề). Tiếp đó học lập luận 3 (Harman/Sturgeon): phép thử giải thích, suy diễn và suy luận về lời giải thích tốt nhất, siêu biến, câu hỏi naturalism/non-naturalism. Session đang học; bước tiếp: lập luận 4 (bất đồng), mục 7.

21. 02/11/2026

    Session 6: error theory và expressivism

    Tutor tạo trang tương tác (file: artifacts/session06-error-theory-expressivism.html) rồi giảng: bản đồ ba luận đề; lập luận Mackie (E1, E2, K, phạm vi); bãi bỏ, bảo lưu, hư cấu luận; quasi-realism; phản biện. Người học thấy quasi-realism giống “trò chơi ngôn từ”, rồi nói bị “lùng bùng”; tutor lùi lại với bảng 3×3 (ý nghĩa, chân lý, thực tại) và làm rõ thuyết tương ứng so với chân lý tối giản. Người học điền đúng bảng cho “Ta có bổn phận giữ lời hứa” và nêu quan điểm tạm thời: giữ luận đề 1 và 2, để mở luận đề 3 theo hướng constructivism. Chưa đối chiếu PDF Chrisman. Session đang học, chưa đánh dấu hoàn thành. Chi tiết: session06.md; sổ vấn đề.

22. 02/11/2026

    Session 7: chuẩn bị trang tương tác

    Tutor tạo trang tương tác (file: artifacts/session07-relativism-disagreement.html), neo vào luận đề 3 theo khung ba luận đề: thang “đúng nhờ điều gì” (realism, constructivism, tương đối luận văn hóa, chủ quan luận); bốn luận đề hay bị gộp (bất đồng thực tế, tương đối luận siêu đạo đức, tương đối luận chuẩn tắc, đa nguyên giá trị); lập luận từ bất đồng; bảng đối xứng bất đồng/đồng thuận; phản biện tương đối luận văn hóa; phòng thí nghiệm “mất bất đồng” với ví dụ Athens (tutor dựng lại, chưa chắc khớp ví dụ gốc); bảng sản phẩm; bài phân loại; liên hệ AI. Chưa có session07.md; nội dung dựng từ syllabus, chưa đối chiếu PDF Shafer-Landau ch. 19, 21 hay Chrisman ch. 1. Chưa học, chưa đánh giá mức độ hiểu.

23. 01/11/2026

    Session 4: ý nghĩa của câu đạo đức

    Đã thảo luận cognitivism, non-cognitivism, expressivism và hybrid; truth-aptness, semantics/pragmatics, phân biệt với moral realism và error theory; bất đồng, suy luận và Frege–Geach. Có nhánh liên quan về phán đoán và động cơ, bằng chứng và giáo dục. Người học nêu cách vận dụng phân biệt ngữ nghĩa/bản thể luận, đặt vấn đề taxonomy và điều chỉnh phương pháp dẫn dắt. Session đang học, chưa đánh dấu hoàn thành. Chi tiết: session04.md; các vấn đề liên quan trong sổ vấn đề.

24. 01/11/2026

    Session 5: moral realism

    Tutor tạo trang tương tác (file: artifacts/session05-moral-realism.html) rồi giảng năm phần: ba luận đề của realism; câu hỏi mở của Moore; naturalism tổng hợp (Sturgeon, Harman, Trái Đất song sinh); non-naturalism (N1 không đồng nhất, N2 siêu biến; tính chuẩn tắc, bạn đồng hành mang tội; Mackie, Blackburn, Street); realism khác tuyệt đối luận và liên hệ AI. Người học hỏi về tác động bản thể của lập luận ngữ nghĩa, định nghĩa “lập trường”, quan điểm toàn thể và biện chứng. Người học yêu cầu giảng theo cấu trúc luận đề, hạn chế ví dụ khiên cưỡng. Chưa đối chiếu trực tiếp PDF Chrisman. Session đang học, chưa đánh dấu hoàn thành. Chi tiết: session05.md; các vấn đề liên quan trong sổ vấn đề.

Vấn đề và câu hỏi còn mở